Arı Evi

Propolis Nedir?

Propolis, arıların ilkbaharda ağaç tomurcuklarından topladıkları ve tükürük bezlerindeki enzimleri kullanarak işledikleri reçineli bir maddedir. “Arı tutkalı” olarak da bilinir. Düşük sıcaklıklarda sertleşen bu ürün, ısıtıldığında yumuşak ve yapışkan hale gelir. Propolis çeşitli renklerde bulunur. Genellikle gri-yeşil renktedir, ancak sarımsı veya kahverengimsi bir tonu da olabilir. Bu, çıkarıldığı bitki türüne bağlıdır. Kokusu da aynı şekilde bitki türüne göre değişir. Genellikle hoş bir kokuya sahiptir ve taze çam iğnelerini anımsatır.

Propolis nasıl elde edilir ve arılar neden ona ihtiyaç duyar?

Propolis, az sayıda arı tarafından toplanır; kovan başına sadece birkaç düzine arı. Besin arayan böcekler, reçineyi tomurcuklardan getirir. Özel bir arı bu maddeyi üretir. Gerekli nem oranını ayarlar, polen ve balmumu ekler. Ancak o zaman bitki reçinesi eşsiz özelliklerini kazanır ve gerçek propolis haline gelir.

Arı kovanında bu madde iki amaçla kullanılır:

1. Yapı malzemesi: Arılar propolisi kovanlardaki çatlakları kapatmak ve çerçeveleri birbirine yapıştırmak için kullanırlar. Ayrıca kovan girişlerinin boyutunu küçültmeye de yardımcı olur.
2. Bir dezenfektan: Örneğin, böcekler petek hücrelerini temizlemek için propolis kullanırlar.

Eğer bir fare veya kertenkele kovana girerse, arılar onu öldürür ancak uzaklaştıramazlar. Hayvanın vücudunu ince bir propolis tabakasıyla kaplarlar. Bu, hayvanın çürümesini ve zararlı bakterilerin yayılmasını önler.

Normal propolis ile tıbbi propolis arasındaki fark nedir?

Bir arı kolonisi sezonda 150-500 gram propolis üretir. Arıcılar propolisi elle, çerçevelerden, kovan girişlerinden ve çatlaklardan keskiyle kazıyarak toplarlar.

İlaç yapımında kullanılan madde farklı bir yöntemle elde edilir. Arı kolonisine özel bir ızgara yerleştirilir. Izgaranın yüzeyi deliklidir. Arılar delikleri propolis ile kapatırlar. Daha sonra ızgara çıkarılır ve madde kolayca ayrıştırılır. Bu işlem, 15 derece Celsius sıcaklıkta bir spatula ile yapılır. Bu yöntemle kovan başına 1 kg’a kadar propolis elde edilir. Farmasötik madde daha saftır; kıymık veya diğer safsızlıklar içermez. Ayrıca, toplama zamanı da tam olarak bilinmektedir.

Arı propolisi nasıl seçilir?

Eğer bir arıcıdan propolis almayı planlıyorsanız, öncelikle ürünün görünümüne dikkat edin. Propolis genellikle top şeklinde satılır. Bir tanesini kesip açmalarını isteyin. Yüksek kaliteli bir product’ın iç yapısı dış yapısıyla aynıdır ve kıvamı homojendir. Sadece küçük kırıntılar ve balmumu kalıntıları kabul edilebilir.

Normal rengi açık yeşil-kahverengiden sarı-yeşile kadar değişir. Kırmızımsı ve grimsi tonlar da kabul edilebilir. Doğal propolis kalıcı ve hoş bir kokuya sahiptir: reçineli, bal benzeri ve hafif baharatlı. Zamanla buharlaşmaz.

Bir ürünün çok fazla balmumu içerip içermediğini kontrol etmek için, birinden suya bir top atmasını isteyin. Kaliteli bir ürün yüzmez.

Propolis nelerden oluşur?

Propolisin bileşimi benzersizdir. Bilim insanları henüz onu yapay olarak yeniden üretmeyi başaramamıştır. Madde 200 sabit element ve 50-100 değişken elementten oluşmaktadır.

Yüzde olarak bakıldığında durum şöyle:

• %50 – çeşitli reçineler;
• %30 – mumlar;
• %10 – uçucu yağlar;
• %5 – çiçek poleni;
• %5 – diğer bileşenler.

Propolisin kimyasal bileşimi değişkenlik gösterebilir. Bu, elde edildiği yere ve bitkilere, ayrıca toplama zamanına bağlıdır.

Propolisin farklı örnekleri üzerinde yapılan çok sayıda çalışma, bileşiminin şunları içerebileceğini göstermiştir:

• Vitaminler: B, C, E;
  
• Mineraller: magnezyum, nikel, kalsiyum, demir, çinko, sezyum, manganez, gümüş, bakır vb.;
  
• Amino asitler;
  
• Biyoflavonoidler.

Propolis, yüksek miktarda flavonoid içerir. Bunlar bitki kökenli organik maddelerdir. Güçlü antialerjik, antibakteriyel ve antiinflamatuar özelliklere sahiptirler. Bilim insanları, propolisteki flavonoid konsantrasyonunun toksik olmamakla birlikte tedavi edici bir etki sağlayacak kadar yeterli olduğunu kanıtlamıştır.

Madde içerisinde kumarinler, alifatik asitler, steroidler ve diğerleri de dahil olmak üzere başka faydalı elementler de bulunmuştur.

Propolis kimler için ve nasıl faydalıdır?

Propolis, eski çağlardan beri tıpta kullanılmaktadır. Biyoaktif bileşenler açısından zengin, eşsiz bileşimi, ona sayısız faydalı özellik kazandırır. Bunlar arasında şunlar yer alır:

• Antimikrobiyal;
• Yara iyileşmesi;
• Antioksidan;
• İmmünomodülatör;
• Ağrı kesici;
• Antitoksik;
• Dezenfektan;
• Antitümör.

Bilim insanları ve farmakologlar bu arıcılık ürününü uzun zamandır benimsemişlerdir. Günümüzde propolis, geleneksel tıbbi tedavinin yanı sıra doğal tıp, apiterapi ve homeopatide de yaygın olarak kullanılmaktadır.

Propolis ve propolis bazlı preparatlar çeşitli tıp alanlarında kullanılmaktadır:

• KBB (Otolaringoloji): Kulak, boğaz ve bademcik iltihaplarının tedavisi;
• Diş hekimliği: Diş etlerini ve periodontal dokuyu güçlendirme, ağız kokusunu ve mukoza zarlarındaki ülserleri giderme;
• Dermatoloji: Yara iyileşmesi, egzama tedavisi, nörodermatit;
• Bulaşıcı hastalıklar: Akut solunum yolu viral enfeksiyonlarının önlenmesi ve tedavisi;
• Jinekoloji: Kronik iltihaplanma süreçleri;
• Kardiyoloji: Kan damarlarının güçlendirilmesi, aterosklerozun tedavisi ve önlenmesi;
• Üroloji: Kronik prostatit;
• Gastroenteroloji: Gastrit, mide ve bağırsak ülserleri (karmaşık tedavi kapsamında).

Propolis ayrıca aşırı kan pıhtılaşmasını da azaltır. Bu, özellikle kan pıhtılaşması, felç ve kalp krizi riski taşıyan kişiler için önemlidir. Ancak sadece onlar için değil. Kan pıhtılaşması yaşla birlikte de artar. Bu nedenle propolis, genellikle 50 yaş üstü kişiler için önleyici amaçlarla önerilir.

Propolis ne zaman zararlıdır?

Bu maddenin birçok faydalı özelliği bulunmakla birlikte, bazı kontrendikasyonları da vardır. Propolis veya propolis bazlı ürünleri kullanmadan önce bir doktora danışılması önerilir.

Örneğin propolis; arı ürünlerine veya saman nezlesine (polene karşı olumsuz bir reaksiyon) alerjisi olan kişiler için uygun değildir. Propolis kullanırken kaşıntı, yanma, ateş, genel halsizlik veya baş dönmesi yaşarsanız kullanmayı bırakın. Bunlar ürüne karşı intolerans belirtileri olabilir.

Karaciğer hastalığı, pankreatit veya böbrek taşı olan kişiler bu maddeyi tüketmemelidir. Çocuklar, hamile kadınlar veya emziren kadınlar da propolisi kendi başlarına almaktan kaçınmalıdır; çünkü sağlık riski oluşturabilir.

Propolis nasıl kullanılır?

Doğal madde saf haliyle alınabilir. Ancak tedavi edici etkiyi elde etmek için doğru şekilde alınması gerekir.

Propolis çiğnemek; solunum, damar ve gastrointestinal hastalıkların yanı sıra bağışıklık sisteminin zayıflaması durumlarında sağlığı iyileştirebilir. Her durum için uygun doz ve süre doktor tarafından belirlenecektir. Ancak, 10-15 dakikayı geçmemelidir. Maddenin daha uzun süre kullanılması ağız mukozasında yanmaya neden olabilir.

Yutmak mı, tükürmek mi?

Propolis tedavisini denemeye karar veren kişilerin bazı soruları var: Ürünü çiğnedikten sonra ne yapmalılar? Yutulabilir mi, yoksa tehlikeli mi?

Daha önce de belirttiğimiz gibi, propolis topları %30 oranında balmumu içerir. Bu madde doğal olmasına rağmen sindirimi zordur. Bu nedenle, propolis çiğnendikten sonra tükürülmelidir. Küçük bir parçasını yanlışlıkla yutarsanız endişelenmeyin; ciddi bir zarara yol açmaz.

Propolis ayrıca merhem, alkol ve su tentürleri şeklinde reçete edilebilir veya bal ile birlikte küçük miktarlarda ağızdan alınabilir. Bu doğal madde, çok sayıda biyoaktif bileşen içeren konsantre bir ürün olduğundan, talimatlara dikkatlice uyulması önemlidir. Kontrolsüz kullanım; alerji veya mide-bağırsak rahatsızlığı gibi yan etkilere neden olabilir.

Propolis bazlı ne tür ürünler vardır?

Günümüzde eczaneler; tıbbi, hijyenik ve kozmetik amaçlı olmak üzere çeşitli propolis bazlı ürünler sunmaktadır. Bunların en yaygın olanları şunlardır:

1. Alkol tentürleri: Bu tedavi yöntemi, %70 veya %80 etil alkolde demlenmiş propolistir. Dahili olarak alınmaz, sadece topikal olarak uygulama, durulama, yıkama ve inhalasyon yoluyla kullanılır. Bu ürünler; ağız boşluğu, solunum yolu ve cildin iltihaplı hastalıkları (stomatit, tonsillit, farenjit, otit, dermatit vb.) ve mikro travmaları (ülserler, sıyrıklar, kesikler) için kullanılır.
2. Propolis içeren besin takviyeleri: Bağışıklığı ve genel sağlığı güçlendirmek için tabletler, kapsüller and sıcak içecekler ağız yoluyla alınır. Bu besin takviyeleri; flavonoidler, vitaminler, mineraller ve diğer biyolojik olarak aktif maddeler açısından değerli bir kaynaktır.
3. Merhemler: Propolis merhemleri kronik egzama ve nörodermatit tedavisinde kullanılır. Kapsamlı bir tedavi planının parçası olarak kullanılırlar.
4. İyileştirici ve antibakteriyel etkili kremler: Propolis kremleri; çıban, yanık, böcek ısırığı ve yaralanmaların (şişlik, morluk, çıkık, kesik) tedavisinde kullanılır. Kombine tedaviler en etkili sonuçları verir.
5. Diş Macunları: Propolis özü içeren diş macunları diş eti iltihabını azaltır ve periodontal doku yenilenmesini hızlandırır.
6. Sakız jeli: Bu jel diş etlerini güçlendirir. Diş eti iltihabı, stomatit ve periodontitis dahil olmak üzere iltihaplı ağız hastalıklarını önlemek ve tedavi etmek için kullanılır. Diş eti jeli, diş fırçaladıktan sonra uygulanır. Kalıcı sonuçlar için bir tedavi kürü gereklidir.
7. Protez dişleri sabitlemek için kremler: Propolis bazlı kremler sadece protezleri güvenli bir şekilde yerinde tutmakla kalmaz, aynı zamanda yara ve aşınmaları da önler. Ancak, yalnızca ağız mukozası sağlıklıysa kullanılabilirler.
8. Spreyler, pastiller and tabletler: Bu ilaçlar akut solunum yolu viral enfeksiyonlarını tedavi etmek ve önlemek için kullanılır. Boğazdaki iltihabı ve rahatsızlığı giderirler. Propolis bazlı kombine ürünler eczanelerde de mevcuttur. Bu ürünlerin etkileri bal ve C vitamini ile artırılmıştır.
9. Rektal fitiller: Propolis fitilleri genel olarak iltihap önleyici ve bağışıklık sistemini güçlendirici etkiye sahiptir. Sık sık ve sürekli grip ve soğuk algınlığı geçiren kişilere reçete edilir.
10. Kozmetik: Propolis, hücre yenilenmesini ve iyileşmesini destekleyerek yaşlanma belirtilerini yavaşlatır. Yağ bezlerinin işlevini normalleştirerek ve antibakteriyel özellikler sağlayarak yağlı ve sorunlu ciltlerin durumunu iyileştirir. Günümüzde eczanelerde propolis içeren şampuanların yanı sıra kremler, maskeler, sabunlar ve diğer propolis bazlı cilt bakım ürünleri satılmaktadır.

Doğru tedaviyi seçmek için bir uzmana danışın. Doktorunuz sağlığınız, yaşınız ve olası kontrendikasyonlara göre bir ilaç reçete edecektir. Ayrıca dozu ve tedavi rejimini de belirleyecektir.

Propolis hakkında yazdığımız bu makalenin size faydalı olduğunu umuyoruz. Sağlıklı kalın.